Street art in Nederland: van graffiti tot muurschildering
Muurschilderingen in Heerlen, graffiti in Eindhoven en kleurrijke gevels in Rotterdam en Amsterdam: hoe street art een vaste plek kreeg in het Nederlandse straatbeeld.

Wie door een Nederlandse stad loopt, komt het steeds vaker tegen: een gevel van vier verdiepingen hoog met een portret, een kleurrijk beschilderd transformatorhuisje of een tunnel vol graffiti. Street art is uitgegroeid van een rebelse subcultuur tot een kunstvorm die steden zelf actief binnenhalen.
Van tag tot muurschildering
Graffiti en street art worden vaak in één adem genoemd, maar er zijn verschillen. Klassieke graffiti draait om letters: de eigen naam of tag, uitgewerkt tot grote, kleurrijke pieces. Die cultuur ontstond in de jaren zeventig in New York en kwam in de jaren tachtig ook naar Nederland, waar vooral Amsterdam een levendige scene had.
Street art is breder. Het gaat om beelden in de openbare ruimte in allerlei vormen: stencils, posters, mozaïeken, kleine sculpturen en vooral grote muurschilderingen, ook wel murals genoemd. Murals worden meestal met toestemming en vaak in opdracht gemaakt, bijvoorbeeld van een gemeente, een woningcorporatie of een festival.
Legaal of illegaal?
Schilderen op een muur zonder toestemming van de eigenaar is in Nederland strafbaar, en het verwijderen kost eigenaren veel geld. Daarom hebben veel gemeenten legale muren aangewezen waar iedereen mag spuiten. Daarnaast zijn er projecten waarbij kunstenaars samen met buurtbewoners een gevel ontwerpen. Zo krijgt street art een plek die door de buurt wordt gedragen.
Waar je street art kunt zien
Heerlen heeft zich ontwikkeld tot een van de bekendste street-art-steden van het land. Op tientallen gevels in de stad zijn grote muurschilderingen te zien, gemaakt door Nederlandse en internationale kunstenaars. Een wandeling langs de murals is een mooie manier om de stad te leren kennen.
Eindhoven heeft een sterke graffiticultuur, onder meer rond het voormalige Philips-terrein Strijp-S. Het festival Step in the Arena trekt al jaren graffitikunstenaars uit binnen- en buitenland.
Rotterdam en Amsterdam hebben verspreid over de stad grote murals. In Amsterdam is de NDSM-werf in Noord een bekende plek, met een oude scheepswerfhal en loodsen vol kunst. In Rotterdam vind je grote werken op gevels in onder meer de wijken rond het centrum.
Ook in kleinere steden verschijnen steeds vaker muurschilderingen, vaak tijdens festivals waarbij in een paar dagen meerdere muren worden beschilderd. Houd de lokale agenda in de gaten.
Street art bekijken: een paar tips
- Veel steden hebben een street-art-route of een online kaart. Zoek die op voordat je gaat.
- Kijk omhoog. De grootste werken zitten vaak hoog op zijgevels.
- Ga eens mee met een rondleiding. Gidsen vertellen over de makers en het verhaal achter een werk.
- Respecteer de buurt. Murals zitten vaak op woonhuizen, dus blijf niet te lang voor iemands voordeur staan.
Van de straat naar het museum
Opvallend is dat street art de laatste jaren ook binnen te zien is. Galerieën verkopen werk van bekende straatkunstenaars, en musea besteden aandacht aan de geschiedenis van graffiti. Daarmee verandert ook het karakter: wat ooit begon als verzet tegen de gevestigde kunstwereld, maakt er nu deel van uit.
Ben je benieuwd naar andere moderne kunstvormen? Lees dan ons artikel over virtuele kunst en NFT's, of ontdek op onze homepage meer over kunst in Nederland.


